بهتر کردن مطالب اقتصادي و تجاري

نوشته
Jun 27, 2008 در موضوعات تخصصی

زماني كه مرکز روزنامه­نگاران خارجی خبرنگار سابق وال استريت ژورنال پل همپ را در 1989 به هندوستان و آفريقاي غربي اعزام كرد، او تعدادي كارگاه گزارش­گري اقتصادي در دوره­هاي هشت هفته­اي طرح ريزي كرد. زماني كه همپ بازمي­گشت، 12 ماه فنون گزارش­گري خبري را براي صدها روزنامه­نگار شاغل در آفريقا و شبه قاره هند تدريس كرده بود.

پل همپ كه اكنون خبرنگار اقتصادي بوستن گلوب است، يك راهنماي خلاصه در باره فنون گزارش­گري اقتصادي براي مركز روزنامه­نگاران نوشته است. اين كتابچه ده توصيه عملي براي بهبود بخشيدن به مطالب اقتصادي را مطرح مي­كند. خلاصه­اي از نكات اصلي همپ در زير مي­آيد:

از تكرار زبان تخصصي اقتصادي خودداري كنيد

متاسفانه، بسياري از روزنامه­نگاران به جاي به كار بردن زبان ساده مورد استفاده مردم در گفتار عادي، به دام زبان تخصصي و منگ كننده اقتصاددانان، بانكداران و بوروكراتهاي دولتي مي­لغزند. به عنوان يك قاعده، به جاي كلمات بزرگ از كلمات كوچك و به جاي تعداد زياد كلمات از تعداد كم استفاده كنيد.

توصيه: زماني كه كارشناسان در مصاحبه از زبان تخصصي استفاده مي­كنند، از ايشان بخواهيد با بيان دوباره حرفشان به زبان ساده، آن را ترجمه كنند.

واژگان اقتصادي را تعريف كنيد

برخي از واژگان اقتصادي داراي چنان معاني ويژه­­اي هستند كه خودداري از به كار گيري آنها به جاي روشن شدن مطلب باعث گيجي خواهد شد. اما اين كلمات براي بسياري از مردم مرموز هستند و روزنامه­نگاران بايد آنها را تعريف كنند.

توصيه: خبرنگاران و سازمانهاي خبري بايد فهرست مرجعي از تعاريف كلمات رايج ولي پيچيده تهيه كنند كه بتوان آنها را به راحتي در هنگام استفاده از يك واژه در متن گنجانيد.

در استفاده از آمار صرفه­جويي كنيد

گرچه ارقام مهم به مطلب سنديت و دقت مي­بخشند، روزنامه­نگاران بايد آماري را كه در يك مطلب اهميت اساسي ندارند حذف كنند.

توصيه: مهمترين آمار ضروري براي يك مطلب را پيشاپيش انتخاب كنيد. اگر آمار ديگري هم هست، از آنها در اواخر گزارش براي كساني استفاده كنيد كه به اين گونه جزئيات علاقمند هستند.

آمار را مقايسه كنيد

زماني كه از يك رقم در مطلبي استفاده مي­كنيد، با مقايسه آن با رقمي ديگر آن را در چارچوب درست قرار دهيد. يك رقم به تنهايي از اهميت چنداني برخوردار نيست. معناي اصلي آن از ارزش نسبي­اش كسب مي­شود. يك روزنامه­نگار مي­تواند به ارقام بزرگ با بيان آنها به زبان روزمره انسانها زندگي ببخشد.

توصيه: هرگاه در مطلبي از آمار استفاده مي­كنيد، از خودتان بپرسيد: در مقايسه با چه؟

آمار را به مطلب تبديل كنيد

حتا مقايسه آمار هم كافي نيست. يك روزنامه­نگار بايد كاري بيش از گزارش ارقام انجام دهد. يك خبرنگار بايد اهميت آنها را توضيح دهد و بگويد معناي آنها چيست. و اين معنا هميشه آشكار نيست.

توصيه: در مواجهه با آمار خام، يك خبرنگار بايد بپرسد: معناي واقعي اينها چيست؟ جواب ارقام را قابل فهم و جالب خواهد كرد.

هر دو وجه يك مطلب اقتصادي را پوشش دهيد

چه چيزي مي­تواند اساسيتر از اين اصل بنيادي روزنامه­نگاري باشد؟ و با وجود اين بارها در گزارش­گري اقتصادي فراموش يا ناديده گرفته مي­شود. معمولا بيش از يك وجه در هر مطلب اقتصادي وجود دارد و غالبا بيش از چند وجه. يك منبع منفرد به ندرت تصوير كاملي از يك وضعيت به دست مي­دهد. ناباوري هميشه لازم است.

توصيه: هيچ خبرنگاري كاملا بي­طرف نيست. با انتخاب ساده در باره جنبه­اي از مطلب كه ارزش خبري دارد – يا حتا اين كه كدام مطلب را بايد گزارش كرد – روزنامه­نگاران موضع مي­گيرند. به همين دليل خيلي مهم است كه براي رعايت انصاف نسبت به همه طرفها بايد رو به پشت خم شد.

به خبرهاي اقتصادي وجه انساني بدهيد

خبرهاي اقتصادي در باره رقم­هاست اما بيش از آن در باره انسانهاست. نه تنها در باره مسئولان دولتي، بانكداران، مديران اقتصادي و اقتصاددانان، بلكه اشخاص واقعي، مرد و زن در خيابان.

توصيه: حتا در مطالب خبري معمولي اقتصادي، روزنامه­نگار بايد در پي زاويه انساني باشد. اين كار معمولا در اين امر خلاصه مي­شود كه به خوانندگان، شنوندگان يا بينندگان نشان بدهيم آنها شخصا چه نسبتي با خبر دارند.

خبر اقتصادي را تفسير كنيد. خوب كه چه؟

اين پرسش را بايد وقتي از خودتان بپرسيد كه يك خبر اقتصادي را پوشش مي­دهيد. ما تعهد داريم كه نه تنها آنچه را اتفاق مي­افتد يا كسي مي­گويد گزارش بدهيم، بلكه اهميت آنرا هم توضيح بدهيم. هر مطلبي بايد در آزمون «خوب كه چه؟» قبول شود.

توصيه: اهميت مطلب براي خواننده، شنونده يا بيننده چيست؟ اگر بتوانيد اين سوال را پيشاپيش جواب بدهيد، مطلب بهتري خواهد شد.

فراتر از بيانيه مطبوعاتي برويد

يك بيانيه مطبوعاتي تنها نقطه شروع يك مطلب است. گزارش­گري اضافي معمولا به وجه ديگر مطلب دست پيدا مي­كند – از شركتهاي رقيب، تحليلگران غريبه، مشاوران، متخصصان دانشگاهي، يا منابع متعدد ديگر.

توصيه: سعي كنيد از مسئولان اصلي سوالهاي مستقيم بپرسيد. سخنگويان بيانيه مطبوعاتي معمولا رسمي و بي­اطلاع هستند.

مطالب غير معمول و مرتبط با اقتصاد توليد كنيد

بهترين راه جذاب كردن يك مطلب اقتصادي دادن گزارش در باره موضوعهاي غيرمعمول و جالبي است كه در ديگر نشريات گزارش نمي­شود. زاويه­هاي تازه­اي براي مطالب اقتصادي يا زاويه اقتصادي براي مطالب مهم عمومي پيدا كنيد. به زاويه انساني اخبار اقتصادي نگاه كنيد. روندهايي را كه از وقايع منفرد نشآت مي­گيرند بررسي كنيد.

توصيه: خبرهاي اقتصادي فقط در باره شركتهاي بزرگ نيستند. مشاغل كوچك حداقل از اهميت برابري براي اقتصاد كشور برخوردارند. بطور كلي، تقاضاي زيادي براي گزارش­دهي در باره مشاغل كوچك وجود دارد.