ده توصیه برای انجام مصاحبه¬های بهتر

نوشته
Jun 27, 2008 در خبرنگاری اولیه

1 – آماده باشید! همیشه در باره­ی موضوع مورد گزارش و شخص مصاحبه­شونده مطالعه کنید. منبع شما ار این کوشش شما ممنون خواهد بود و شما می­توانید از پرسش­های قابل پاسخ به وسیله­ی یک دستیار، کتاب یا نوشته صرفنظر کنید.  وقتی قرار می­گذارید، از منبع بخواهید اسناد یا منابع اطلاعاتی دیگری را در باره­ی موضوع مورد بحث توصیه کتد. مصاحبه­شونده از علاقه شما ممنون خواهد بود و غالبا اسناد با ارزشی را پیش از مصاحبه در  اختیارتان خواهد گذاشت. مراقب باشید که دستگاه ضبط حتما باتری داشته باشد و درست کار کند. نوار، خودکار و دفتر اضافی همراه داشته باشید.

2 – مقررات مصاحبه را از همان ابتدا تغیین کنید! مطمئن شوید که سوژه مطلب شما را درست فهمیده است (این باعث می­شود که مصاحبه در مسیر درست بماند). به­علاوه، مصاحبه­شونده باید بداند که هرچه می­گوید «رسمی است». بهترین کار این است که این مقررات اساسی را در هنگام تعیین قرار مشخص کنید. گرچه اغلب مسئولان دولتی در تماس با رسان­ها آن­قدر تجربه دارند که حرف­های «غیررسمی» یا «اطلاعات پس­زمینه­ای» را مشخص کنند، سایر متخصصان ممکن است متوجه این تفاوت­ها نباشند. به یاد داشته باشید که شاید یک توضیح صریح لازم باشد (به ویژه زمانی که شفل یا زندگی منبع شما در اثر نقل قول از او به خطر بیافتد).

3 – وقت­شناس باشید! بدترین تاثیری که می­توانید بر یک منبع بگذارید این است که دیر به مصاحبه برسید.

4 – هشیار باشید! جزئیات مربوط به محل و مصاحبه­شونده را در نظر داشته باشید؛ این کار به رنگ و بوی مصاحبه خواهد افزود. اگر مصاحبه در منزل یا دفتر کسی انجام می­شود، حتما نگاهی به دور و بر بیاندازید و ملاحظاتتان را یادداشت کنید. برای مثال، شاید عکس­های قدیمی داشته باشند که نمای خصوصی­تری از ایشان را به نمایش بگذارید. یک مصاحبه ممکن است با فرضیاتی در باره یک شخص شروع شود و با تصور کاملا متفاوتی به پایان برسد. اما شاید این دقیقا همان چیزی باشد که منبع شما می­خواسته است. استنباط ماجرای بغرنجی است.! سعی کنید با دیگران، همکاران و دوستانتان در باره منبع صحبت کنید تا تصور بهتری داشته باشید.

5 – مودب باشید. منیع را به عجله وادار نکنید! ایجاد حسن تفاهم با مصاحبه­شونده و فراهم کردن راحتی او مهم است. از سوی دیگر، بعضی از مصاحبه­شوندگان چند دقیقه وقت لازم دارند تا در گفت­وگو با روزنامه­نگاران احساس راحتی کنند. حتا اگر وقت مصاحبه­تان 30 دقیقه باشد، نباید سوژه را به شتاب وادارید. اگر حس می­کنید مصاحبه­شونده در شتاب است، زمانبندی خودتان را به همان نسبت تنظیم کنید. به یاد داشته باشید که همه متفاوت هستند. صرف وقت برای آشنایی با منابعتان ارزش خود را نشان خواهد داد، به ویژه زمانی که باید برای سوال­های تکمیلی تلفن کنید یا از ایشان در مطالب آتی به عنوان منبع استفاده کنید. بین قرارهایتان وقت کافی بگذارید تا با تداخل برنامه­ها روبرو نشوید.

6 – گوش بدهید اما وقتی نمی­فهمید ترسی از قطع کردن صحبت نداشته باشید! مخاطبانتان را در نظر داشته باشید! یکی از دلایل انجام این مصاحبه، توضیح موضوع برای خوانندگانتان است. اگر سوژه از واژگان علمی یا توضیحات قابل فهم همتایان خودش استفاده می­کند، مودبانه صحبتش را قطع کنید و توضیح بیشتری بخواهید. هرگز از ندانستن چیزی شرم نکنید.

7 – سکوت طلاست.  دیر یا زود باید سوال­های دشواری بپرسید که سوژه میلی به بحث در باره آنها ندارد. وقتی شروع به پرسیدن این­گونه سوال­های تحریک­آمیز می­کنید، به احتمال زیاد جواب­ها کوتاه، به­دردنخور یا به دقت بیان خواهند شد. شاید هم اصلا جوابی نگیرید. اگر این حالت پیش آمد، در چشمان او نگاه کنید و هیچ حرفی نزنید. در بیشتر اوقات، طرف مقابل احساس ناآرامی خواهد کرد و دوباره اطلاعات را با شما در میان خواهد گذاشت. اگر این کار موفق نبود، خواهان کسانی بشوید که قادر باشند به سوالتان جواب بدهند.

8 – تماس نگاه­ها را حفظ کنید! خبرنگاری که بیشتر وقت مصاحبه را برای نوشتن یا نگاه کردن به یادداشت­ها خم شده است، همان قدر ناآرامی ایجاد می­کند که گرفتن ضبط­صوتی در صورت مصاحبه­شونده. در حال یادداشت برداری و ضبط مصاحبه، تا جایی که ممکن است تماس نگاه­ها را حفظ کنید. یاد بگیرید که یادداشت­های خلاصه­شده بردارید و فقط گاهی به پایین نگاه کنید، تا بتوانید حواستان را به مصاحبه­شونده متمرکز کنید. این کار مصاحبه را بیشتر به یک گفت­وگو تبدیل خواهد کرد و به هر دو طرف امکان آرامش بیشتر خواهد داد.

9 – پیش از رفتن... از منبع بپرسید که آیا مطلب دیگری هست که فراموش کرده­اید بپرسید. شاید مصاحبه­شونده در اشتیاق بیان اطلاعات مفیدی باشد، اما شما حتا به فکرتان نرسیده آن سوال را بپرسید. بدون دریافت شماره تماس یا نشانی پست الکترونیکی و دانستن زمان مناسب برای تلفن کردن و پرسیدن سوال­های تکمیلی محل را ترک نکنید. همیشه خواهان منابع دیگر بشوید. شاید همکاران یا دوستان مصاحبه­شونده مطلع­تر باشند یا تمایل و امکان صحبت با شما را داشته باشند. از منبع پیش از رفتن برای صرف وقت گفت­وگو با شما تشکر کنید.

10 – بلافاصله پس از مصاحبه یادداشت­هایتان را مرور کنید! تا پایان روز یا اواخر هفته برای مرور یادداشت­هایتان صبر نکنید. بلافاصله و وقتی هنوز موضوع در ذهنتان تازه است، آنها را بررسی کنید و بخش­های ناکامل تندنویسی­تان را تکمیل کنید و ملاحظاتتان را گسترش دهید. تا زمانی که یادداشت­هایتان را مرور و منظم نکرده­اید، از قرار صرف نوشیدنی با همکارانتان صرفنظر کنید.